La llingua asturiana na sociedá

http://www.academiadelallingua.com/pdf/Informe_sobre_la_llingua_asturiana.pdf


Mi hija Alejandra me pasa el Informe sobre la llingua que e puede bajar en .pdf

La llingua asturiana na sociedá

RAMÓN D’ANDRÉS

La comunidá llingüística asturiana

L’asturianu preséntasenos como ún de los resultaos moder- nos a que llevó la evolución peculiar del llatín faláu nes distintes zones del occidente européu. La so personalidá llingüística defínese, de mano, por axuntar un refileru de trazos peculiares que lu individualicen frente a les llingües vecines (al gallegu y al castellanu). Per otru llau, constátase que s’alcuentra nel mesmu grau de parentescu xenealóxicu que’l gallego-portugués, el castellanu, el catalán, el francés, l’occitanu, etc., variedaes llingüístiques que reciben el nome de llingües o idiomes, aplicable tamién al asturianu.

Motivos de mena ideolóxica, ente elles diverses castres de nacionalismu castellanocéntricu ficieron que dientro la tradición de la filoloxía hispánica l’asturianu fuere tratáu como una variedá o dialeutu del castellanu, aberración científica que güei va iguándose nos ámbitos académicos.

Pero la clasificación del asturianu como dialeutu del caste- llanu fizo llarga tradición nes escueles, nos institutos, na mesma universidá. Esto, xunto cola poca consideranza social de la llingua, llevó a que los falantes del asturianu lu xulgaren, n’efeutu, como un dialeutu, como una manera esviada de falar la llingua correuta, esto ye, el

Anguaño, de toes maneres, esta creyencia amenorga: les últimes encuestes amuesen claramente cómo la conciencia de diferencialidá llingüística crez ente abondos asturianos. De toes maneres, esto nun tapez una de les nuestres realidaes: per un llau, nel sentimientu de la xente paez nun haber dulda de que l’asturia-

nu ye una llingua autónoma respeuto del castellanu o’l gallegu. Pero, per otru llau, munchos falantes usen un asturianu tan ente- mecíu col castellanu, que-yos lleva xera determinar a qué llingua pertenez la so fala personal.

Ye interesante constatar que, a pesar de les lóxiques dife- rencies internes (diatópiques, sobre manera) que l’asturianu pre- senta, el nome popular dau a la llingua ye unitariu (asturianu), cuasi nun s’atopando denomaciones localistes.

Billingüismu y conflictu llingüísticu

Billingüismu

El billingüismu d’Asturies vien definíu pola coesistencia de dos llingües nel mesmu espaciu social (castellanu y asturianu, gallego-asturianu nel so casu), asina como pol usu de les dos llin- gües per parte d’un bon númberu de ciudadanos.

A efeutos de llingües manexaes, la población d’Asturies pue xebrase en tres bloques:

—Los unillingües castellanos, que son persones que tienen el castellanu como llingua materna y que namái saben falar caste- llanu. Una parte d’ellos ye d’orixe foranu (castellanos, estreme- ños, andaluces, etc.); otra parte pertenez a los sectores autóctonos yá castellanizaos dafechu (miembros de clases altes y medies urbanes, sectores profesionales, funcionariáu, etc.).

—Los billingües, que son persones que saben falar caste- llanu y asturianu (nel so casu, gallego-asturianu). Los billingües